हाम्रो संरचना आइतवार, जेष्ठ १८, २०७७ 246 Views

लागुऔषध नियन्त्रण इकाई कार्यालय नेपालगञ्जमा कार्यरत नेपाल प्रहरीका प्रमुख बीर बहादुर थापासंग गरिएको संक्षिप्त कुराकानीको केही अंश…….

प्रहरी निरिक्षक बिरबहादुर थापा
प्रहरी निरिक्षक बिरबहादुर थापा

प्रश्न: नेपालगञ्ज क्षेत्रमा लागु औषध प्रयोग अवस्था कस्तो छ ?

एकदमै भवावह अवस्था छ । आक्कल झुक्कल छोडेर घरैपीच्छे कुनै न कुनै किसिमको लागु पदार्थको सेवन गर्नेहरुको संख्या अत्याधिक रहेको छ ।

प्रश्न: कस्तो किसिमको लागु औषध कस्ले प्रयोग गर्ने गरेको पाईएको छ ?

बिशेष गरि पारिवारिक सम्वन्ध सुमधुर नभएका हाई स्कुल पास गरेका वा नगरेका युवायुवतीहरु बढी प्रभाबित छन । त्यसमा बिगतका दिनहरुमा प्रयोग गर्नेहरुको सख्या बजारमा बढी थियो भने हालका दिनहरुमा हल्का बजार रहेको गाउं क्षेत्रका युवा युवतीहरुले बढी प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ ।

यो अली बढी उमेर भएकाहरुले कोरेक्स, अन्य टयाबलेटहरुको प्रयोग गरेको पाइन्छ भने कम उमेरकाले सिधै ब्राउन सुगरको प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ । बांके बर्दिया, सुर्खेत र दांग क्षेत्रमा ब्राउन सुगर प्रयोग गर्नेहरुको संख्या बढी छ भने सिरिन्जबाट प्रयोग गर्ने डाईजापाम सेटहरुको संख्या पोखरा र काठमाण्डौंका लागि नेपालगञ्ज क्षेत्रबाट त्यता बेच्न लैजाने गरेको अवस्था छ ।

प्रश्न: यो लागु औषध कहांबाट कसरी ल्याउछन ?

यो खुला सिमानाको फाइदा उठाएर यो कडा खालको लागु औषध भारतबाटै नेपालमा आउने गरेको छ । भारतिय प्रयोग कर्ता तथा लागु औषध ब्यापारीहरु नेपालकासंग मिलेर गर्ने गरेको पाइन्छ । भारतमा करीब सरदर ३५०० नेपाली रुपैयाको एक हजार मिलि ग्राम ब्राउन सुगर किनेर ल्याउने र नेपालमा त्यसलाई १ हजार मिलिग्राम नै भनेर रु ७००० हजार सम्म ८०० मिलिग्राम अन्य प्रयोग कर्तालाई बेच्ने र बांकी २०० मिलिग्राम आफैले प्रयोग गर्नेक्रमको श्रृखला रहेको छ ।

यो डाईजापाम सेटमा ३ किसिमको लागु औषध एउटैमा मिसाएर एउटै सिरिन्जबाट प्रयोग गर्ने गरेको जुन भारतमा ९० रुपैया भारतिय रपैयामा पाइैने उक्त सेट पोखरा र काठमाण्डौंमा रु १० हजार सम्म एउटा सेट बिक्री गर्ने गरेको पाइएको छ ।

प्रश्न: यो लागु औषध कहां कस्तो किसिमका ब्यक्तीहरुले प्रयोग गरेका छन ।

नेपालगञ्जमा एउटा बिद्यालयका एक जना अभिभावकको आशंकाको सूचनालाई पछयाउदै जांदा एउटा हाई लेभलको बिद्यालयको सम्पूण कक्षा कोठाका बिद्यार्थीले चाख्ने नाममा लागु औषधको लतमा फसेको पाइएको छ ।
कारकादो स्थित एक दम्पती खोकीको औषधी प्रयोग गर्ने क्रममा बिस्तारै कोरेक्सको लत लागेर त्यो लत छुटाउन पुनस्थपना केन्द्रमा नै जानुपर्ने अवस्था आएको छ ।

कोहलपुर मेडिकल कलेज प्रशासनसंग मिलेर पनि यो रोकथामको लागि कडा मेहनत गर्नुप–यो ।
हाल पहिल्य बिभिन्न जांड रक्सी सेवन गर्ने र हालैका दिनमा धर्म तथा बिचारका नाममा उक्त सेवन छोडेपछी त्यसको सटटा अन्य बिभिन्न लागु औषध प्रयोग गर्नेहरुको गाउं गाउंमा ठुलो सख्यामा बृद्धि भएको पाइएको छ । यो लागुऔषध प्रयोग गर्नेहरु नै अन्य अपराधमा बढी संलग्न रहेको पाइएको छ ।

प्रश्न: यो लागु औषध प्रयोगकर्ता वा कारोबारीलाई के कस्तो कानुनी ब्यवस्था छ ?

यो लागु औषध नियन्त्रण ऐन २०३३ अनुसार १ देखी २५ ग्राम सम्म कारोबार गर्नेलाई ५ बर्ष देखी १० बर्ष सम्म कैद र ५ हजार देखी २५ हजार सम्म जारिवाना सजाय तोकिएको छ । त्यसै गरि २५ ग्राम देखी माथी १०० ग्राम सम्म १५ बर्ष देखी जन्म कैद र ५ लाख देखी २५ लाख सम्म जरिवाना वा दुबै सजाय हुने कानुनी ब्यवस्था रहेको छ ।

प्रश्न: यसलाई रोकथामका लागि के गर्न आवश्यक छ ?

यो एउटा भयावहको अवस्था छ । यसलाई रोकथाम गर्न सबै भन्दा पहिलो परिवारबाटै ध्यान दिन जरुरी छ । बिद्यालयमा पनि शिक्षक तथा बिद्यालय ब्यवस्थापन समितिले ध्यान दिनुप–यो । सबै सचेत नागरिकले यदी कुनै ब्यक्ती कुलतमा लागेको छ भन्ने लागेमा नजिकको काउन्सिलिंग, सुधारकेन्द्रमा सम्पर्क गर्ने, कानुनी पाटाका लागि प्रहरीमा सम्पर्क गर्ने सबै अभिभावक सचेत र सजग भएर आफना बालबच्चाको निगरानी गर्ने गरेमा यसलाई रोकथाम गर्न सकिन्छ ।